SKKN Tổ chức một số trò chơi toán học nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Toán cho học sinh lớp 2 thực hiện mô hình VNEN

PHẦN MỞ ĐẦU

1.1. Lý do chọn đề tài :

Trong chương trình giáo dục tiểu học thực hiện mô hình mới VNEN,  môn toán cùng với các môn học khác có những vai trò góp phần quan trọng đào tạo nên những con người phát triển toàn diện.

Toán học là môn khoa học tự nhiên có tính lôgic và tính chính xác cao, nó là chìa khoá mở ra sự phát triển của các bộ môn khoa học khác.

Muốn học sinh Tiểu học học tốt được môn Toán thì mỗi người giáo viên không phải chỉ truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã có sẵn trong sách giáo khoa trong các sách hướng dẫn và thiết kế bài giảng một cách dập khuôn, máy móc làm cho học sinh học tập một cách thụ động. Mà đòi hỏi mỗi thầy cô giáo  phải đổi mới phương pháp dạy học môn toán theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh. Mô hình VNEN hướng chuyển các hoạt động giáo dục trong nhà trường thành các hoạt động tự giáo dục cho HS. Mục tiêu đầu tiên của mô hình VNEN là tăng tính chủ động cho người học thông qua quá trình tự kiến tạo, chiếm lĩnh kiến thức với sự hướng dẫn của học sinh. Mọi hoạt động giáo dục trong nhà trường đều “Vì lợi ích của học sinh và do học sinh thực hiện”. Đặc trưng của Mô hình trường học mới là “TỰ”. Có nghĩa là học sinh: Tự giác, tự quản, tự học, tự đánh giá, tự tin, tự trọng và giáo viên: Tự chủ, tự bồi dưỡng. Mô hình đưa ra hình thức học tập theo nhóm, việc này góp phần tăng khả năng giao tiếp, tự chủ, tính tương tác giữa các học sinh, rèn khả năng trình bày mạch lạc ở mỗi học sinh, đây vốn là điểm yếu không chỉ của học sinh tiểu học hiện nay mà của người Việt Nam chúng ta nói chung, do cách dạy học truyền thống ít chú trọng. Quy trình dạy học chương trình VNEN gồm 5 bước đó là:  Gợi động cơ tạo hứng thú cho học sinh; Tổ chức cho học sinh trải nghiệm; Phân tích, khám phá, rút ra kiến thức mới; Thực hành, củng cố bài học và ứng dụng. Trong đó bước gợi động cơ hứng thú cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm như trò chơi…. học sinh mới hứng thú học tập và thầy cô mới thực sự lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập. Trò chơi học tập là một hoạt động mà các em hứng thú nhất trong quá trình lĩnh hội kiến thức. Các trò chơi có nội dung toán học lý thú và bổ ích phù hợp với việc nhận thức của các em. Thông qua các trò chơi các em sẽ lĩnh hội những tri thức toán học một cách dễ dàng, củng cố, khắc sâu kiến thức một cách vững chắc, tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập, trong việc làm. Khi chúng ta đưa ra được các trò chơi toán học một cách thường xuyên, khoa học thì chắc chắn chất lượng dạy học môn toán sẽ ngày một nâng cao. Trong thực tế giảng dạy môn Toán lớp 2 hiện nay nhiều thầy cô giáo chưa thực sự đổi mới phương pháp dạy học, giờ học Toán còn mang nặng lý thuyết trừu tượng, chưa vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học nên việc học tập của học sinh diễn ra thật đơn điệu, tẻ nhạt và kết quả học tập của học sinh không đạt được như mong muốn. Nó là một trong những nguyên nhân dẫn đến chất lượng dạy học môn Toán lớp 2 trong những năm vừa qua chưa cao. Số học sinh làm bài kiểm tra cuối kỳ đạt điểm khá giỏi chưa nhiều, nhiều học sinh đạt điểm trung bình.

          Chính vì những lý do nêu trên mà tôi đã chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Tổ chức một số trò chơi toán học nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Toán cho học sinh lớp 2 thực hiện mô hình VNEN ”.

1.2. Mục đích nghiên cứu của đề tài.

         – Góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn toán ở Tiểu học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, tăng cường hoạt động cá thể phối hợp với học tập giao lưu. Hình thành và rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

         – Gây hứng thú học tập môn Toán cho học sinh, một môn học được coi là khô khan, hóc búa thì việc đưa ra các trò chơi Toán học nhằm mục đích để các em học mà chơi, chơi mà học. Trò chơi toán học không những chỉ giúp các em lĩnh hội được tri thức mà còn giúp các em củng cố và khắc sâu các tri thức đó.

1.3. Đối tượng nghiên cứu: 

          – Nội dung giảng dạy môn toán có áp dụng các trò chơi toán học cho học sinh lớp 2 theo mô hình trường học mới VNEN tại trường TH Hưng Lộc I

          – HS lớp 2A trường Tiểu học Hưng Lộc I

          – Các phương pháp chỉ đạo của BGH nhà trường.

          – Tập thể GV trường Tiểu học Hưng Lộc I.

1.4. Phương pháp nghiên cứu:

          – Đọc tài liệu cần thiết: SGK toán lớp 2, Hướng dẫn học toán lớp 2, các tài liệu bồi dưỡng thường xuyên, tập san giáo dục…

          – Xây dựng giải pháp, biện pháp thực hiện.

          – Tổng kết kinh nghiệm

2. NỘI DUNG

2.1.  Cơ sở lý luận

2.1.1. Vị trí của môn Toán trong trường Tiểu học :

Bậc Tiểu học là bậc học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh. Môn toán cũng như những môn học khác cung cấp những tri thức khoa học ban đầu, những nhận thức về thế giới xung quanh nhằm phát triển năng lực nhận thức, hoạt động tư duy và bồi dưỡng tình cảm đạo đức tốt đẹp của con người.

Môn toán ở trường TiÓu học là một môn độc lập, chiếm phần lớn thời gian  trong chương trình học của trẻ.

Môn toán có tầm quan trọng to lớn. Nó là bộ môn khoa học nghiên cứu có hệ thống, phù hợp với hoạt động nhận thức tự nhiên của con người.

Môn toán có khả năng giáo dục rất lớn trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận lôgíc, thao tác tư duy cần thiết để con người phát triển toàn diện, hình thành nhân cách tốt đẹp cho con người lao động trong thời đại mới.

2.1.2. Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học.

– ë lứa tuổi Tiểu học cơ thể của trẻ đang trong thời kỳ phát triển hay nói cụ thể là các hệ cơ quan còn chưa hoàn thiện vì thế sức dẻo dai của cơ thể còn thấp nên trẻ không thể làm lâu một cử động đơn điệu, dễ mệt nhất là khi hoạt động quá mạnh và ở môi trường thiếu dưỡng khí.

– Học sinh Tiểu học nghe giảng rất dễ hiểu nhưng cũng sẽ quên ngay khi chúng không tập trung cao độ. Vì vậy người giáo viên phải tạo cho học sinh hứng thú trong học tập và để học sinh tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng thì các em phải thường xuyên được luyện tập.

– Học sinh Tiểu học rất dễ xúc động và thích tiếp xúc với một sự vật, hiện tượng nào sinh động nhất là những hình ảnh gây cảm xúc mạnh.

– Trẻ hiếu động, ham hiểu biết cái mới nên dễ gây cảm xúc mới song các em chóng chán. Do vậy trong dạy học giáo viên phải sử dụng nhiều đồ dùng dạy học, tăng cường thực hành, tổ chức các trò chơi xen kẽ … để củng cố khắc sâu kiến thức.

2.1.3. Nhu cầu về đổi mới phương pháp dạy học :

Học sinh Tiểu học có trí thông minh khá nhạy bén sắc sảo, có óc tưởng tượng phong phú. Đó là tiền đề tốt cho việc phát triển tư duy toán học nhưng lại rất dễ bị phân tán, rối trí nếu bị áp đặt, căng thẳng, quá t¶i. Chính vì thế nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy, hình thức truyển tải, truyền đạt làm thế nào cho phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi là điều không thể xem nhẹ. Đặc biệt đối với học sinh lớp 2, lớp mà các em vừa mới vượt qua những mới mẻ ban đầu chuyển từ hoạt động vui chơi là chủ đạo sang hoạt động học tập là chủ đạo. Vì ở lứa tuổi mẫu giáo, các em được học theo cách vui chơi là chủ yếu còn yêu cầu về kỷ luật học tập và kết quả học tập không đặt ra nghiêm ngặt đối với mỗi em. Lên đến lớp 1 thì yêu cầu đó đặt ra là thường xuyên đối với các em ở tất cả các môn học. Như vậy nói về cách học, về yêu cầu học thì trẻ lớp 1 gặp phải một sự thay đổi đột ngột mà đến cuối năm lớp 1 và sang lớp 2 các em mới quen dần với cách học đó. Do vậy giờ học sẽ trở nên nặng nề, không duy trì được khả năng chú ý của các em nếu các em chỉ có nghe và làm theo.