SKKN Đa dạng hóa hình thức tổ chức tiết sinh hoạt lớp để góp phần giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
- Mã tài liệu: MT0061 Copy
Môn: | Chủ nhiệm |
Lớp: | |
Bộ sách: | |
Lượt xem: | 349 |
Lượt tải: | 10 |
Số trang: | 45 |
Tác giả: | Lê Thị Thu Ngân |
Trình độ chuyên môn: | Cử nhân đại học |
Đơn vị công tác: | THPT Đặng Thai Mai |
Năm viết: | 2021-2022 |
Số trang: | 45 |
Tác giả: | Lê Thị Thu Ngân |
Trình độ chuyên môn: | Cử nhân đại học |
Đơn vị công tác: | THPT Đặng Thai Mai |
Năm viết: | 2021-2022 |
Sáng kiến kinh nghiệm “SKKN Đa dạng hóa hình thức tổ chức tiết sinh hoạt lớp để góp phần giáo dục kĩ năng sống cho học sinh“ triển khai gồm các biện pháp nổi bật sau:
XÂY DỰNG CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC TIẾT SINH HOẠT LỚP
– Sinh hoạt lớp gắn với chủ đề
– Sinh hoạt lớp với trò chơi
– Sinh hoạt lớp với tình huống giả định
– Sinh hoạt lớp với những câu chuyện kể
– Đọc sách trong tiết sinh hoạt lớp
Mô tả sản phẩm
PHẦN ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
Như chúng ta đều biết, Trong cuộc đời của mỗi giáo viên, có lẽ ít ai không làm công tác chủ nhiệm, công việc mang lại cho ta nhiều niềm vui nỗi buồn và những kỷ niệm khó quên. Giáo viên chủ nhiệm lớp là nhà giáo được giao trách nhiệm tổ chức, quản lý, giáo dục một lớp học sinh ngoài những giờ lên lớp của các giáo viên bộ môn. Trong trường trung học phổ thông, giáo viên chủ nhiệm lớp là cầu nối giữa tập thể học sinh với các tổ chức xã hội trong và ngoài nhà trường, là người thay mặt Hiệu trưởng, Hội đồng nhà trường quản lý giáo dục toàn diện học sinh ở một lớp. Vì thế mà người ta vẫn bảo rằng làm giáo viên chủ nhiệm giống như nuôi con mọn. Bản thân họ, hơn ai hết phải dạy cả văn hóa và dạy cách làm người. Cho nên, ắt hẳn họ không chỉ làm công việc của mình bằng trách nhiệm mà phải bằng cả tình thương. Nếu chúng ta cứ hô hào, cổ vũ bằng lời nói, đưa ra phương châm này, phương châm nọ rất hay nhưng để đánh giá được năng lực của con người cần đi vào thực tế. Một giáo viên có thể dễ dàng thực hiện tốt một tiết dạy chuyên môn của mình nhưng lại tự cảm thấy thật khó để hoàn thành tốt một tiết sinh hoạt chủ nhiệm lớp.
Điều này thật không sai chút nào. Trong một tiết sinh hoạt lớp, chúng ta thường cảm thấy lúng túng khi gặp phải những tình huống: thừa thời gian vì không có gì để nói hay thiếu thời gian vì có quá nhiều thứ phải làm. Hay tiết sinh hoạt quá đơn điệu, nhàm chán vì tuần nào cũng chỉ lặp đi lặp lại những lời trách phạt của giáo viên khi lớp vi phạm, dẫn đến tiết sinh hoạt lớp có khi diễn ra như một phiên tòa. Hay để học sinh muốn làm gì thì làm cũng không thèm nhắc đến để tiết sinh hoạt như một phiên họp chợ. Hay chúng ta cả nể nói ra sợ mất lòng. Nhưng nếu như vậy học sinh chưa chắc đã mến và kính phục chúng ta.
Trong xã hội hiện nay, để có thể thành công cũng như đương đầu với sự biến động, cám dỗ trong cuộc sống thì con người không chỉ cần có tri thức mà còn rất cần phải có kĩ năng sống. Chính vì vậy việc rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh trong trường trung học phổ thông là rất cần thiết.
Trong thời gian gần đây, việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong nhà trường được quan tâm nhiều hơn. Mặc dù không được bố trí thành một môn học riêng, nhưng cơ hội thực hiện giáo dục kĩ năng sống rất nhiều, rất đa dạng và có thể thực hiện mọi lúc, mọi nơi ngay cả trong tiết sinh hoạt lớp cuối tuần do giáo viên chủ nhiệm đảm nhận.
Tuy nhiên trước tình hình dịch bệnh covid 19 vô cùng căng thẳng và nguy hiểm. Cùng với cả xã hội và các ban nghành khác, nghành Giáo dục cần phải đưa ra những giải pháp để ứng phó trong dạy học và giáo dục. Những hoạt động ngoại khoá, ngoài giờ lên lớp…tập trung đông người để giáo dục KNS cho HS là khó
thực hiện hoặc không thể thực hiện được. Nhưng nếu HS vẫn có thể đến trường học trực tiếp tại lớp thì tiết SHL là khoảng không gian, thời gian “vàng” để góp phần giáo dục KNS cho HS.
Trong qui định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, công tác chủ nhiệm được tính 4 tiết trên tuần. Trong đó có một tiết chính khóa, đó là giờ sinh hoạt lớp ngày cuối tuần. Như vậy sinh hoạt là một môn học bắt buộc. Tuy nhiên đây là một môn học có nhiều điểm khác biệt với những môn học văn hóa khác. Vì sinh hoạt lớp là dạng hoạt động giáo dục tập thể, là một hình thức tổ chức tự quản cho học sinh và là một trong những biện pháp cơ bản góp phần xây dựng tập thể học sinh đoàn kết. Chính thông qua các giờ sinh hoạt lớp, các em học sinh có thể bày tỏ, chia sẻ tâm tư, tình cảm và tự đánh giá, nhận xét nhau thẳng thắn, tích cực. Các học sinh trong lớp được liên kết lại với nhau, giáo viên gắn bó với học sinh trong một cộng đồng thu nhỏ để giải quyết những vấn đề của cuộc sống thực hàng ngày ở nhà trường, lớp học. Học sinh được mở rộng các mối liên hệ, tăng cường sự hiểu biết, giúp đỡ lẫn nhau, khắc phục xu hướng hẹp hòi, cục bộ, bè phái trong đời sống tập thể. Đây cũng là dịp để học sinh làm quen với nhiều loại hình hoạt động khác nhau, giúp các em phát triển các kĩ năng cơ bản và cần thiết cho bản thân. Các em phải được vừa học vừa chơi, được thể hiện khả năng của mình…
Nếu như các bộ môn văn hóa đều có chương trình, sách giáo khoa, sách giáo viên, chuẩn kiến thức kĩ năng, tài liệu tham khảo…, thì bộ môn sinh hoạt lại không có một tài liệu hướng dẫn cụ thể nào. Vài năm gần đây, việc thiết kế giáo án sinh hoạt lớp đã được triển khai đến các nhà trường, các thầy cô giáo làm công tác chủ nhiệm. Như vậy, nội dung và cách thức cơ bản để tiến hành giờ sinh hoạt lớp đã được thống nhất trong các nhà trường. Tuy nhiên việc thực hiện ở mỗi nơi, mỗi giáo viên…, vẫn có sự khác biệt. Vì nhiều lí do khác nhau, lâu nay trong các nhà trường thường chỉ chú trọng đến các giờ dạy văn hóa mà chưa quan tâm đúng mức đến việc quản lí, tổ chức, dạy và học tiết sinh hoạt. Phần lớn các em học sinh cũng không có nhận thức đúng đắn về vai trò của giờ học này. Chính vì thế thái độ học tập của các em chưa tích cực, đặc biệt không mấy hứng thú.
Trường trung học phổ thông Đặng Thai Mai đóng trên địa bàn có điều kiện kinh tế khó khăn, giao thông không thuận lợi. Học sinh trong trường phần lớn là con em gia đình thuần nông, có nhiều hạn chế cả về vật chất cũng như văn hóa. Để đến trường đa số các em phải vượt quãng đường đất ghập ghềnh trên dưới 10 km. Chính vì vậy mà các em có nhiều hạn chế về kĩ năng sống cũng như gặp khó khăn trong việc tham gia vào các hoạt động giúp rèn luyện kĩ năng sống. Nên việc sử dụng quỹ thời gian tiết sinh hoạt lớp cuối tuần để góp phần giúp học sinh rèn luyện kĩ năng sống là một giải pháp phù hợp và hiệu quả để nâng cao chất lượng toàn diện của lớp chủ nhiệm.
Qua những năm làm công tác chủ nhiệm lớp, tôi đã đúc kết được một số kinh nghiệm nhằm làm tốt công tác của một người giáo viên chủ nhiệm lớp, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chủ nhiệm lớp và giúp lớp có những thành tích đáng tự hào, kết
quả rèn luyện của lớp được học sinh, phụ huynh và nhà trường ghi nhận. Vì thế tôi mạnh dạn viết sáng kiến “Đa dạng hóa hình thức tổ chức tiết sinh hoạt lớp để góp phần giáo dục kĩ năng sống cho học sinh” để chia sẻ với các đồng nghiệp. Đó là lí do tôi chọn đề tài này.
2. Mục tiêu nghiên cứu
– Tăng hiệu quả giáo dục và tạo hứng thú cho học sinh trong giờ sinh hoạt lớp ở trường trung học phổ thông
– Góp phần giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, giúp học sinh có thể đương đầu với mọi thử thách trong cuộc sống, hoàn thiện bản thân mình hơn, trở thành những người công dân có ích cho xã hội.
– Góp phần xây dựng “trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
– Trình bày các hình thức tổ chức tiết sinh hoạt lớp để góp phần giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong trường THPT theo thông tư văn bản mới và có hướng tiếp cận với chương trình giáo dục phổ thông mới 2018.
– Trình bày một số tiết sinh hoạt theo hướng đa dạng hóa hình thức tổ chức tiết sinh hoạt lớp để góp phần giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong trường THPT.
4. Đối tượng nghiên cứu
– Học sinh lớp 12C trường THPT Đặng Thai Mai.
5. Phạm vi nghiên cứu
– Áp dụng trong một số tiết sinh hoạt lớp cuối tuần để góp phần giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong trường THPT
– Áp dụng cho một số lớp của khối 10, 11, 12 tại đơn vị tôi công tác và một số trường lân cận.
6. Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu, thực hiện sáng kiến, tôi sử dụng các nhóm phương pháp sau:
1. Các phương pháp nghiên cứu lí thuyết: phân tích, tổng hợp, phân loại, so sánh- đối chiếu, suy luận…
2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: phương pháp điều tra khảo sát, phương pháp thực nghiệm sư phạm, phương pháp thống kê.
PHẦN NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lí luận
1.1 Một số vấn đề chung về tầm quan trọng, vai trò của tiết sinh hoạt lớp trong nhà trường THPT.
1.1.1 Tầm quan trọng của sinh hoạt lớp:
Mỗi lớp học là một xã hội thu nhỏ mà ở đó mọi vấn đề xảy ra không phải chỉ giáo viên mới có quyền giải quyết. Sức mạnh thực sự của tiết SHL không chỉ nằm ở tiếng nói của GVCN, nó cần có sự đóng góp của mọi thành viên trong lớp.
Học sinh cần được trao quyền bởi GVCN. Chúng cần được nói, được hỏi, được nhận xét, được phán xét và được tôn trọng. Khi ấy, mỗi tiết SHL là một cơ hội để cả tập thể cùng chia sẻ, cùng giải quyết vấn đề và từ đó giáo viên sẽ thúc đẩy học sinh của mình học hỏi, giúp chúng khám phá ra những điểm mạnh của bản thân.
Khi cả học sinh và giáo viên có thể nói lên ý kiến và suy nghĩ trong một bầu không khí yên tĩnh, tôn trọng, và công bằng thì học sinh sẽ nhận ra rằng đó là lớp học của chúng và chúng cũng được nắm quyền sở hữu, quyền đưa ra quyết định và tự hào về điều đó.
Khi bản thân học sinh thấy mình có giá trị, chúng tự biết mình cần phải sống có trách nhiệm để bảo vệ danh dự của chính cái tập thể mà ở đó chúng có tiếng nói và được tôn trọng.
Vì thế, tổ chức tiết sinh hoạt lớp có hiệu quả sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho cả giáo viên lẫn học sinh. Mỗi GVCN cần nhận thức được việc SHL là vô cùng quan trọng trong quản lý lớp học cũng như giáo dục nhân cách cho học sinh của mình.
1.1.2 Vai trò tiết sinh hoạt lớp cuối tuần:
Công tác chủ nhiệm lớp là hoạt động được tổ chức lồng ghép dưới nhiều hình thức: lồng ghép trong quá trình dạy học ở trên lớp ; lồng ghép thông qua môi trường giáo dục; lồng ghép thông qua các hoạt động ngoại khoá, NGLL; lồng ghép thông qua các mối quan hệ Thầy–Trò, Trò–Trò; lồng ghép thông qua tiết sinh hoạt cuối tuần ;…Trong SKKN này chỉ bàn đến công tác chủ nhiệm lớp thông qua tiết sinh hoạt cuối tuần ở THPT.
– Tiết sinh hoạt cuối tuần được tiến hành đánh giá các hoạt động, các công việc của lớp được diễn ra trong tuần, tháng, học kì, kết hợp giáo dục HS về nhiều mặt; đồng thời các nhiệm vụ, yêu cầu của nhà trường cũng được phổ biến trong tiết này.
– Tiết sinh hoạt cuối tuần giữ vai trò quan trọng trong công việc chuyển giao các nhiệm vụ, các phong trào thi đua,… của nhà trường tới các lớp một cách kịp thời.
– Tiết sinh hoạt lớp cuối tuần giúp HS phát huy được tính tự giác, tinh thần giúp đỡ, cùng nhau hợp tác, năng lực điều hành, tự quản của học sinh.
– Tiết sinh hoạt cuối tuần giúp các em bộc lộ được khả năng nhận thức về hành vi, thái độ, tình cảm của mình khi tự đánh giá mình và đánh giá các bạn; khả năng nhìn nhận lại bản thân, so sánh sự tiến bộ của mình, của mình với các bạn để từ đó có ý thức phấn đấu vươn lên.
Bồi dưỡng cho HS tình cảm yêu thương, gắn bó, sự sẻ chia, thông cảm với bạn bè, với mọi người xung quanh ; sẵn sàng gánh vác công việc chung của lớp, của trường,…hình thành nhân cách đúng đắn sau này cho các em. Tiết sinh hoạt lớp cuối tuần là nơi để người thầy càng hiểu trò hơn, nhằm lựa chọn ra phương pháp giảng dạy và giáo dục HS đúng hướng.
1.2 Một số vấn đề chung về kỹ năng sống và việc vận dụng kiến thức kỹ năng đã tích lũy được vào việc xử lý các tình huống thực tiễn
1.2.1 Một số vấn đề chung về Kỹ năng sống
Khái niệm kỹ năng sống là tập hợp các hành vi tích cực và khả năng thích nghi cho phép mỗi cá nhân đối phó hiệu quả với các nhu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày. Đây là tập hợp các kỹ năng mà con người tiếp thu qua giáo dục hoặc trải nghiệm trực tiếp, dùng để xử lý các vấn đề và trả lời các câu hỏi thường gặp trong đời sống (Wiki).
Kỹ năng sống hiện nay được hiểu theo nhiều quan điểm khác nhau, ví dụ như:
Khái niệm theo Unesco: Là năng lực của mỗi cá nhân để thực hiện đầy đủ các chức năng và tham gia vào cuộc sống hàng ngày.
Khái niệm theo WTO: Là những kỹ năng mang tính chất tâm lý xã hội và kỹ năng giao tiếp được vận dụng nhiều trong các tình huống hàng ngày. Với mục đích là để tương tác có hiệu quả với mọi người và giải quyết tốt những vấn đề, tình huống của cuộc sống.
Nói một cách chung nhất, kỹ năng sống không chỉ là nhận thức, mà là cách vận dụng kiến thức đã tích lũy được vào việc xử lý các tình huống thực tiễn với hiệu quả cao nhất, qua đó mà cuộc sống của con người trở nên ý nghĩa, vui vẻ hơn.
Qua nghiên cứu tìm hiểu tôi nhận thấy có một số KNS cần thiết cần có ở HS THPT là:
1. Kỹ năng xác lập mục tiêu cuộc đời
2. Kỹ năng tự phục vụ bản thân, rèn luyện sức khỏe
3. Kỹ năng quản lý thời gian hiệu quả
4. Kỹ năng điều chỉnh và quản lý cảm xúc
5. Kỹ năng nhận thức và đánh giá bản thân
6. Kỹ năng giao tiếp ứng xử
7. Kỹ năng hợp tác, chia sẻ
8. Kỹ năng thể hiện tự tin trước đám đông
9. Kỹ năng đối diện và ứng phó khó khăn trong cuộc sống
10. Kỹ năng đánh giá người khác
1.2.2 Việc vận dụng kiến thức kỹ năng đã tích lũy được vào việc xử lý các tình huống thực tiễn
Trong “ Câu chuyện về cây sồi” ( Hạt giống tâm hồn) có một câu văn rất ý nghĩa tôi nhớ mãi: “Bạn khó có thể thành công nếu không có sự chuẩn bị tốt về những kỹ năng và kiến thức nền tảng”.
Trong cuộc sống, con người đều mong muốn có thể đạt được những thành công riêng cho bản thân. Nhưng con đường bước đến đích của thành công lại không dễ dàng. Và chúng ta đa phần đều không phải những nhà thiên tài. Chính vì vậy, cần có những “vũ khí chiến đấu” đắc lực để có thể vươn tới thành công một cách nhanh chóng và dễ dàng hơn. Và hai “vũ khí đắc lực” nhất đó chính là “kiến thức nền tảng” và “kỹ năng”.
Nếu tích lũy kiến thức có thể mang đến những tri thức, hiểu biết có ích để con người hiểu hơn về cuộc sống, là nhân tố quan trọng giúp con người thực hiện được những mục tiêu, hoài bão thì việc rèn luyện KNS có ý nghĩa quan trọng không kém, đó là năng lực xử lí vấn đề cuộc sống của con người.
Khi sở hữu cho mình những KNS tích cực, con người có thể thích ứng được với mọi hoàn cảnh, cũng như vận dụng chúng để xử lý những tình huống trong công việc hay cuộc sống một cách hợp lý và hiệu quả nhất. KNS giúp mỗi người bình tĩnh, tự tin vào bản thân, dám khẳng định năng lực, sở trường của mình và dễ thành đạt. Ngược lại những người không hình thành được KNS cho bản thân thường rụt rè, nhút nhát. Bất cứ vấn đề gì cũng e sợ, không giải quyết được những vấn đề của cuộc sống. Và những người này tỉ lệ thành công thường hiếm hoi.
2. Cơ sở thực tiễn
2.1 Sự cần thiết của giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
Để đáp ứng yêu cầu ngày một đi lên của xã hội hiện nay, để phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH đất nước và hội nhập quốc tế, nghành GD đóng vai trò rất quan trọng trong việc giúp người học phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các KN cơ bản, giúp con người có thể thành công cũng như đương đầu với sự biến động, cám dỗ trong cuộc sống. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, trong bối cảnh kinh tế thị trường giao lưu và hội nhập, bên cạnh những thời cơ lớn
là những thách thức không nhỏ. Một vấn đề gây nhiều trăn trở, lo lắng cho nhà trường, gia đình và xã hội là đạo đức, nhân cách, lối sống của nhiều thanh thiếu niên xuống cấp nghiêm trọng, tình trạng trẻ vị thành niên phạm tội có xu hướng gia tăng. Hay một số học sinh không vượt qua được những áp lực trong học tập, tình cảm, không kiềm chế được cảm xúc mà dẫn đến suy nghĩ tiêu cực, thậm chí kết thúc cuộc sống của mình. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, nhưng theo đánh giá chung của các chuyên gia giáo dục, nguyên nhân sâu xa là do các em thiếu KNS.
Có thể nói, KNS là “nhịp cầu” giúp con người biến kiến thức thành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh. HS THPT vừa được trang bị kiến thức vừa được trang bị KNS phù hợp sẽ luôn vững vàng trước những khó khăn, thử thách, biết ứng xử giải quyết vấn đề một cách tích cực và phù hợp, các em thường thành công hơn trong cuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ cuộc sống của chính mình. Hơn nữa, trong một xã hội có nhiều cá nhân có KNS tốt sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển của xã hội.
Mặt khác, HS THPT nói chung là lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá. Tuy nhiên sự hiểu biết về xã hội của các em lại đang hạn chế, kinh nghiệm sống của các em còn thiếu, suy nghĩ còn bồng bột, nông cạn…nên dễ bị lôi kéo, dễ bị kích động. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cơ chế thị trường hiện nay, các em thường xuyên phải đương đầu với những khó khăn, thách thức, áp lực…nếu thiếu KNS, các em dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực và lối sống ích kỉ, thực dụng, dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách.
Hiện nay, mục tiêu GDPT đã chuyển từ chủ yếu là trang bị kiến thức cho HS sang trang bị những năng lực cần thiết cho các em. Đặc biệt là năng lực hành động, năng lực thực tiễn. GD KNS cho HS THPT với bản chất là hình thành và phát triển cho các em khả năng làm chủ bản thân; khả năng ứng xử phù hợp với những người khác, với xã hội, với tự nhiên, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống… rất phù hợp với mục tiêu GD PT, góp phần đào tạo nên những công dân ưu tú cho đất nước trong thời kì hội nhập quốc tế.
Chính vì vậy, việc rèn luyện KNS cho HS trong trường THPT là rất cần thiết.
2.2 Vai trò, ý nghĩa của tiết sinh hoạt lớp trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
Có thể thấy, cơ hội rèn luyện KNS cho HS THPT là rất đa dạng, phong phú và linh hoạt. Việc sử dụng quỹ thời gian SHL cuối tuần theo hướng đa dạng hóa hình thức tổ chức tiết SHL là một giải pháp hữu hiệu góp phần vào rèn luyện KNS cho HS. Đặc biệt trong thời gian dịch bệnh covid 19 phức tạp và căng thẳng thì việc tập trung đông người và hoạt động ngoài trời rất khó hoặc không thể thực hiện được. Vậy nhưng việc tiếp cận tri thức, rèn luyện kỹ năng là không thể không làm. Trong năm học 2021 – 2022, nhiều trường phải thay đổi hình thức dạy học để ứng
phó với tình hình dịch bệnh covid 19. Trường THPT Đặng Thai Mai cũng vậy. Tuy nhiên, trường có thuận lợi hơn so với những trường khác là chủ yếu duy trì học trực tiếp ( Có 3 tuần trực tuyến ). Trong trường hợp có những em f0, f1 thì kết hợp cả trực tiếp và trực tuyến. Những em f1, f0 vẫn tham gia học cùng lớp được. Như vậy đồng nghĩa các em vẫn tham gia vào giờ SHL với những hình thức phù hợp được.
Trong không gian lớp học, trong mối quan hệ thân mật, chia sẻ Thầy – Trò, Trò –Trò, các em sẽ thoải mái hơn trong giao tiếp, các em cũng sẽ hiểu bạn hơn để có thể đồng cảm, các em có cơ hội để thử sức và nhận thức rõ hơn về bản thân, cũng từ đó mà tự tin hơn trong cuộc sống…
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ
1. Thực trạng tiết sinh hoạt lớp trong nhà trường THPT.
Tiết sinh hoạt lớp, theo điều lệ trường phổ thông chính là một tiết học chính khóa trong tuần, do giáo viên chủ nhiệm phụ trách. Nhưng từ lâu hầu như tiết sinh hoạt lớp đối với học sinh có cái gì đó nặng nề, không thích thú, có khi tiết này nhìn giống như một… phiên tòa, vì ở đó có người thưa, người kiện, người khiếu nại, người thắc mắc… rồi xử, rồi phạt và có cả cãi vã. Giáo viên chủ nhiệm nếu chưa có kinh nghiệm thì sẽ dễ gây sự mất đoàn kết trong lớp học qua việc giải quyết các tình huống xảy ra ở lớp của mình trong một tuần. Đặc biệt tiết sinh hoạt lớp hình như là nỗi ám ảnh của nhiều học sinh, nhất là những học sinh thường hay vi phạm nội quy. Nhiều em còn ví von tiết sinh hoạt lớp là giờ bị “hành tội” nên lo sợ, căng thẳng.
Tiết sinh hoạt lớp đặt ở cuối mỗi tuần học, tiết học không có phân phối chương trình hay nội dung yêu cầu cụ thể lại đi đôi với tâm lí mỏi mệt muốn xả hơi cuối tuần nên dễ bị thực hiện qua loa đại khái, do đó dễ bị đánh mất mục tiêu, ý nghĩa và nhiệm vụ quan trọng của tiết học. Làm mất tác dụng vốn có của tiết học đó.
Nội dung giờ sinh hoạt lớp còn khô cứng lặp đi lặp lại, không thực sự gắn với nhu cầu của học sinh.
Hình thức tổ chức giờ sinh hoạt lớp đơn điệu, nhàm chán, không hứng thú với học sinh bởi các em không được cùng nhau tổ chức, tham gia vào giờ sinh hoạt lớp.
Vài năm gần đây, cùng với công tác tổ chức Hội thi GVCN giỏi việc thiết kế giáo án sinh hoạt lớp đã được triển khai đến các nhà trường, các thầy cô giáo làm công tác chủ nhiệm. Như vậy, nội dung và cách thức cơ bản để tiến hành giờ sinh hoạt lớp đã được thống nhất trong các nhà trường. Tuy nhiên việc thực hiện ở mỗi nơi, mỗi giáo viên…, vẫn có sự khác biệt. Phần lớn các em học sinh chưa nhận thức đúng đắn về vai trò của giờ học này.
2. Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong trường THPT hiện nay.
2.1 Thực trạng giáo dục KNS cho HS trong trường THPT nói chung:
Theo Điều 2 Luật Giáo dục năm 2005, mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Tuy nhiên, nội dung và phương pháp giáo dục trong các nhà trường hiện nay là còn xem trọng việc dạy chữ, chưa chú trọng đúng mức dạy làm người, nhất là việc giáo dục KNS cho học sinh.
Thông báo 242-TB/TW ngày 15/4/2009 của Bộ Chính trị ( khóa X) về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 ( Khóa XIII) và phương hướng phát triển giáo dục và đào tạo đến năm 2020, đã nêu một trong những hạn chế của giáo dục phổ thông như sau: “Giáo dục phổ thông mới chỉ quan tâm nhiều đến “dạy chữ”, chưa quan tâm đúng mức đến “dạy người”, kỹ năng sống và “dạy nghề” cho thanh thiếu niên.
Trong thực tế, khi xây dựng chương trình dạy học, nội dung dạy học trên lớp, giáo viên đều phải xây dựng 3 mục tiêu: cung cấp kiến thức, rèn luyện kĩ năng, hình thành thái độ. Đây là yêu cầu mang tính nguyên tắc trong dạy học và giáo viên đều nhận thức sâu sắc yêu cầu này. Tuy nhiên, có thể nói rằng do phải chạy theo thời gian, phải chuyển tải nhiều nội dung trong khi thời gian có hạn, giáo viên có khuynh hường tập trung cung cấp kiến thức mà ít quan tâm rèn luyện kỹ năng cho học sinh, nhất là kỹ năng ứng xử với xã hội, ứng phó hòa nhập với cuộc sống.
Trong thời gian gần đây, giáo dục KNS cho HS THPT được quan tâm nhiều hơn. Mặc dù không được bố trí thành một môn học riêng trong hệ thống các môn học của nhà trường nhưng được thực hiện linh hoạt và đa dạng ở mọi lúc, mọi nơi khi có điều kiện, cơ hội phù hợp. Nhưng giáo dục KNS cho HS như thế nào cho hiệu quả, thu hút được các em luôn là vấn đề trăn trở cho các nhà trường, của những người làm công tác giáo dục và của toàn xã hội hiện nay.
2.2 Thực trạng giáo dục KNS cho HS trong trường THPT Đặng Thai Mai
Để giáo dục KNS cho HS, Trường THPT Đặng Thai Mai cũng đã vận dụng Một số phương thức tổ chức như lồng ghép thông qua dạy học các môn học, câu lạc bộ, qua hoạt động trải nghiệm, hoạt động ngoại khóa, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp như giáo dục bảo vệ môi trường, giáo dục pháp luật, giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên…Bên cạnh đó, việc tổ chức các cuộc thi và khích lệ các em HS tham gia như “ Tìm hiểu pháp luật”, cuộc thi vẽ tranh “Thanh thiếu niên với An toàn giao thông”, làm MV… tạo nhiều cơ hội và điều kiện để các em phát huy năng lực, rèn luyện kỹ năng.
VD: Một số hình ảnh về hoạt động giáo dục kỹ năng sống ở trường THPT Đặng Thai Mai
Hình ảnh: Hoạt động câu lạc bộ khéo tay:
Hình ảnh: Hoạt động ngoài giờ lên lớp với chủ đề: HS với chủ quyền biển đảo VN:
Hình ảnh: Phối hợp với các tổ chức tổ chức hoạt động trải nghiệm thông qua hình thức hội thi Rung chuông vàng:
Tuy vậy, do hạn chế về thời gian, cơ sở vật chất, lực lượng phối hợp, cách làm chưa động bộ, dịch bệnh phức tạp khó hoặc không thể tập trung đông người… nên hiệu quả giáo dục KNS vẫn còn nhiều hạn chế, thực trạng về KNS của HS trong trường THPT Đặng Thai Mai vẫn còn nhiều khiếm khuyết.
3. Thực trạng kỹ năng sống của học sinh, thanh niên trong đời sống xã hội hiện nay.
3.1 Thực trạng KNS của HS, thanh niên trong đời sống xã hội hiện nay nói chung
Cùng với xu thế phát triển chung của xã hội, học sinh, thanh niên hiện nay phát triển sớm về tâm sinh lý cũng như các kỹ năng trong cuộc sống. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình trạng học sinh, thanh niên thiếu kỹ năng sống vẫn xảy ra. Biểu hiện qua những hành vi ứng xử không phù hợp trong xã hội, sự ứng phó hạn chế với các tình huống trong cuộc sống như: ứng xử thiếu văn hóa trong giao tiếp nơi công cộng; thiếu lễ độ với thầy cô giáo, cha mẹ và người lớn tuổi; chưa có ý thức bảo vệ môi trường. Có những trường hợp không làm chủ được bản thân, không kiềm chế được cảm xúc dẫn đến những suy nghĩ, hành động và quyết định sai lầm, tiêu cực để lại những hệ lụy đáng tiếc. Gây dư chấn tâm lý trong xã hội.
Những sự việc trong thời gian gần đây như vụ việc nam thanh niên đâm bố ruột vì bố say xỉn ở H. Đăk Tô, vụ việc nam sinh cấp 3 ở Hà Nội trèo qua ban công căn hộ ở tầng 28 rồi nhảy xuống tự tử vào rạng sáng ngày ¼, hàng loạt vụ bạo lực học đường do mâu thuẫn, ghen tuông…đã để lại những hậu quả đáng tiếc, gây ám ảnh cho mọi người, làm đau đầu các nhà chức trách và nỗi trăn trở cho các nhà giáo dục.
3.2 Thực trạng KNS của HS trường THPT đặng Thai Mai
Qua nhiều năm công tác tại trường THPT Đặng Thai Mai, tôi nhận thấy các em ở đây phần lớn có điểm chung là ngoan ngoãn, ham học, có nghị lực vươn lên. Song, tôi cũng nhận thấy rằng các em HS của trường phần lớn là thiếu và yếu về KNS. Các em có phần thiếu tự tin, nhút nhát, không mạnh dạn tham gia các hoạt động tập thể, chưa nhận thức hết được năng lực và giá trị của bản thân. Vùng quê các em ở lại cách biệt với các trung tâm, đô thị, các em gần như không được đi ra, ít có điều kiện tiếp xúc nên khả năng giao tiếp của các em có phần hạn chế và không có cơ hội để rèn luyện, phát huy. Nhiều em thiếu kỹ năng điều chỉnh và quản lý cảm xúc nên có khi chỉ có những va chạm đơn giản, những xích mích nhỏ cũng để xảy ra bạo lực. Hay có những em nữ phải bỏ giở việc học để lập gia đình
… Chính những hạn chế đó mà có khi đã làm cho một số em mất đi cơ hội phát triển bản thân. Song bên cạnh đó có một số em được khích lệ, có cơ hội các em lại phát huy tốt khả năng của mình. Nắm bắt đặc điểm HS, tôi nhận thấy học sinh của trường THPT Đặng Thai Mai nói chung và lớp 12C do tôi chủ nhiệm nói riêng có phần hạn chế một số kĩ năng như: kỹ năng nhận thức và đánh giá bản thân, kỹ năng điều chỉnh và quản lý cảm xúc, kỹ năng giao tiếp ứng xử, kỹ năng hợp tác, chia sẻ, kỹ năng thể hiện tự tin trước đám đông.
Tôi đã tiến hành điều tra mức độ 5 kỹ năng đó đối với HS 9 lớp/ 3 khối: 10A, 10H, 11C, 11D, 12A, 12C, 12D, 12E, 12M với tổng số 356 HS của trường. Kết quả nhìn chung nhiều HS hạn chế 5 kỹ năng trên. Cụ thể:
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT ĐẶNG THAI MAI.PHIẾU TỔNG HỢP ĐIỀU TRA MỨC ĐỘ KĨ NĂNG SỐNG CỦA HỌC SINH 10A, 10H, 11C, 11D, 12A, 12C, 12D, 12E, 12M
THÁNG 9, NĂM HỌC 2021 – 2022
Thứ tựTên kĩ năng sống Mức độ
Xuất sắc
Tốt
Khá
Cơ bản
Kém
1Kỹ năng nhận thức và đánh giá bản thân
0%
16%
15,5%
37,5%,
31%
2Kỹ năng điều chỉnh và quản lý cảm xúc
0%
20%
28,5%
35%
16,5%
3 Kỹ năng giao tiếp ứng xử 0% 16% 15,5% 37,5% 31%
4 Kỹ năng hợp tác, chia sẻ 0% 13% 17% 35,5% 34,5%
5Kỹ năng thể hiện tự tin trước đám đông
0%
10%
20%
60%
20%
3.3 Thực trạng KNS của HS lớp 12C – trường THPT đặng Thai Mai
Năm học 2021- 2022 tôi được giao nhiệm vụ chủ nhiệm lớp 12C. Qua nắm bắt đặc điểm HS tôi thấy rằng cơ bản các em HS của lớp cũng có những đặc điểm chung và những hạn chế về KNS như HS toàn trường. Tuy nhiên, đây là lớp theo ban xã hội nên đa phần là nữ, các em sống nội tâm và có phần nhút nhát hơn, thiếu tự tin hơn và ngại giao tiếp hơn.
Qua điều tra, kết quả về mức độ KNS của 40 HS lớp 12C như sau:
TÀI LIỆU LIÊN QUAN
- 2
- 142
- 1
- [product_views]
- 9
- 121
- 2
- [product_views]
- 5
- 195
- 3
- [product_views]
- 9
- 145
- 4
- [product_views]
- 9
- 123
- 5
- [product_views]
- 3
- 199
- 6
- [product_views]
- 8
- 153
- 7
- [product_views]
- 4
- 161
- 8
- [product_views]
- 2
- 167
- 9
- [product_views]
- 0
- 104
- 10
- [product_views]